Χρηματιστηριακός εφιάλτης στην Τουρκία: Στον «αέρα» 130 funds – Πάγωσαν συναλλαγές, συνελήφθησαν μεγαλοστελέχη

Η «μαύρη Τετάρτη» στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης, με τον δείκτη BIST 100 να καταγράφει απώλειες 5% υπό το βάρος μαζικών ρευστοποιήσεων, προκάλεσε την άμεση κινητοποίηση των τουρκικών αρχών. Αφορμή στάθηκε η αδυναμία της εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων Pusula Portföy να ανταποκριθεί εγκαίρως σε αιτήματα ρευστοποίησης, εξέλιξη που πυροδότησε φόβους για ευρύτερο πρόβλημα ρευστότητας στον κλάδο των αμοιβαίων κεφαλαίων της Τουρκίας.
Οι τουρκικές αρχές ανακοίνωσαν την Πέμπτη 17/9 τη σύλληψη αρκετών υψηλόβαθμων στελεχών του χρηματοπιστωτικού τομέα, ενώ παράλληλα επέβαλαν απαγόρευση εξόδου από τη χώρα σε άλλα πρόσωπα, στο πλαίσιο έρευνας για τις μαζικές εκροές κεφαλαίων από funds που καταγράφηκαν αυτή την εβδομάδα.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της εισαγγελίας Κωνσταντινούπολης, συνελήφθη ο πρόεδρος της Pusula Portföy Yönetimi, Mohammed Yariz.
Υπό κράτηση τέθηκε επίσης ο επιχειρηματίας Αλτουνκ Κουμόβα, πρόεδρος της Destek Holding, ο οποίος θεωρείται στα χαρτιά ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στην Τουρκία, μετά το εκρηκτικό ράλι που σημείωσαν οι μετοχές των εταιρειών του.
Στις συλλήψεις περιλαμβάνονται ακόμη ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Tera Portföy Yönetimi, Ιμπραήμ Μπεκτσί, καθώς και ο πρόεδρος της Hedef Holding, Namık Kemal Gekalp.
Την ίδια ώρα, απαγόρευση εξόδου από την Τουρκία επιβλήθηκε στον πρόεδρο της Tera Holding, Εμρέ Τεζμέν, καθώς και στον Serdar Turhan της Pusula Holding.
Οι εξελίξεις ήρθαν λίγες ώρες αφότου οι τουρκικές αρχές έδωσαν εντολή να παγώσουν οι συναλλαγές σε επτά εταιρείες διαχείρισης χαρτοφυλακίων και να προχωρήσει η εκκαθάριση 130 funds, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται κεφάλαια υπό τη διαχείριση των Tera και Pusula.
Σύμφωνα με πηγή του Bloomberg, τα κεφάλαια που πρόκειται να εκκαθαριστούν έχουν συνολικές επενδύσεις περίπου 18 δισ. δολαρίων, ενώ η έκθεση σε αυτά αφορά περισσότερους από 350.000 επενδυτές.

«Προσωρινό και διαχειρίσιμο το πρόβλημα»

Η αναταραχή εκδηλώθηκε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την τουρκική οικονομία, καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει εκ νέου τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας μέσω του προγράμματος οικονομικής σταθεροποίησης που εφαρμόζει ο υπουργός Οικονομικών Mehmet Şimşek.
Μετά τη σημερινή έκτακτη συνεδρίασή της, η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τουρκίας χαρακτήρισε το πρόβλημα περιορισμένο σε συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς κεφαλαίων, υποστηρίζοντας ότι είναι «προσωρινό και διαχειρίσιμο».
Η επιτροπή, υπό την προεδρία του Şimşek και με τη συμμετοχή της κεντρικής τράπεζας και των βασικών εποπτικών αρχών, υπογράμμισε ότι οι παρεμβάσεις θα επικεντρωθούν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων ρευστότητας και στον περιορισμό του κινδύνου μετάδοσης της αναταραχής σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Όπως υπενθυμίζουν οι Financial Times, η τελευταία έκτακτη συνεδρίαση της επιτροπής είχε πραγματοποιηθεί τον Μάιο, μετά την απομάκρυνση της ηγεσίας του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης με δικαστική απόφαση, γεγονός που είχε προκαλέσει ισχυρές πιέσεις στις αγορές. Είχε προηγηθεί ακόμη μία έκτακτη συνεδρίαση τον Μάρτιο, όταν ο πόλεμος στο Ιράν είχε προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και κεφαλαίων.

Η αφετηρία της αναταραχής

Η νέα αναταραχή στις τουρκικές αγορές ξεκίνησε όταν η Pusula Portföy, ένας από τους σημαντικότερους διαχειριστές κεφαλαίων στην Κωνσταντινούπολη, γνωστοποίησε ότι ορισμένα από τα funds της αδυνατούσαν να ικανοποιήσουν εγκαίρως αιτήματα εξαγοράς από επενδυτές.
Η εξέλιξη προκάλεσε έντονη ανησυχία μεταξύ των μικροεπενδυτών, οι οποίοι άρχισαν να αποσύρουν μαζικά τις αποταμιεύσεις τους. Αναλυτές περιέγραψαν το φαινόμενο ως «fund run», δηλαδή μαζική έξοδο επενδυτών από επενδυτικά κεφάλαια.
Στη συνέχεια, αντίστοιχα προβλήματα εμφανίστηκαν στην Tera Portföy, η οποία ανακοίνωσε καθυστερήσεις στις πληρωμές εξαγορών σε δύο funds της. Την ίδια στιγμή, η Atlas Portföy προχώρησε σε παράταση του χρόνου αναμονής για την ανάληψη κεφαλαίων από ορισμένα funds.
Συνολικά, τα υπό διαχείριση κεφάλαια των τριών εταιρειών ανέρχονταν περίπου στα 29 δισ. δολάρια.

Η τουρκική παρέμβαση σε τρία επίπεδα

Σύμφωνα με τους Financial Times, οι τουρκικές χρηματοπιστωτικές αρχές επιχειρούν να περιορίσουν την κρίση μέσω μιας στρατηγικής που αναπτύσσεται σε τρία βασικά επίπεδα.
Πρώτον, η κεντρική τράπεζα χαλάρωσε τους όρους δανεισμού και τις απαιτήσεις για εξασφαλίσεις, προκειμένου να διασφαλίσει ότι οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες θα έχουν επαρκή πρόσβαση σε ρευστότητα και δεν θα αναγκαστούν να προχωρήσουν σε πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων σε μια ήδη πιεσμένη αγορά.
Δεύτερον, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SPK) ανέστειλε τις αγοραπωλησίες κεφαλαίων που διαχειρίζονται οι Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus και Bulls Portföy.
Τρίτον, οι αρχές επιχειρούν να προστατεύσουν τις αποταμιεύσεις των νοικοκυριών από τις επιπτώσεις της αναταραχής στα επενδυτικά funds, μέσω μιας λύσης την οποία αναλυτές έχουν χαρακτηρίσει ως διάσωση με κρατική στήριξη.
Στο πλαίσιο αυτό, η κρατική ισλαμική τράπεζα Emlak Katılım ανακοίνωσε ότι η θυγατρική της στον τομέα της αποταμίευσης έχει ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για την εξαγορά δύο εταιρειών του ομίλου Pusula. Οι συγκεκριμένες εταιρείες συγκεντρώνουν αποταμιεύσεις πελατών, τις οποίες χρησιμοποιούν για τη χρηματοδότηση κατοικιών και αυτοκινήτων χωρίς τη χρήση συμβατικών τοκοφόρων δανείων.

Στο επίκεντρο η «φούσκα» των συγκεντρωμένων επενδύσεων

Βασικό στοιχείο της αναταραχής αποτελούν τα επενδυτικά funds που κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο ετών δημιούργησαν μεγάλες και ιδιαίτερα συγκεντρωμένες θέσεις σε συνδεδεμένες εισηγμένες εταιρείες, οι οποίες διέθεταν περιορισμένο αριθμό μετοχών προς διαπραγμάτευση.
Οι μαζικές αγορές ενίσχυσαν τις τιμές των συγκεκριμένων μετοχών, αυξάνοντας παράλληλα την καθαρή αξία των funds που τις κατείχαν. Η άνοδος αυτή προσέλκυσε νέους επενδυτές, δημιουργώντας επιπλέον κεφάλαια που κατευθύνθηκαν στην αγορά των ίδιων μετοχών.
Στο αποκορύφωμα αυτής της ανόδου, η εισηγμένη επενδυτική εταιρεία Hedef Holding βρέθηκε προσωρινά στη δεύτερη θέση μεταξύ των μεγαλύτερων εταιρειών του τουρκικού χρηματιστηρίου βάσει κεφαλαιοποίησης, πίσω μόνο από τον αμυντικό όμιλο ηλεκτρονικών Aselsan.
Η εικόνα άρχισε να αλλάζει όταν ο MSCI προειδοποίησε τον Ιούνιο για πιθανή «συντονισμένη συμπεριφορά συναλλαγών» μεταξύ επενδυτικών funds και συνδεδεμένων εισηγμένων εταιρειών.
Παράλληλα, ο οίκος S&P έθεσε την Τουρκία υπό αξιολόγηση για ενδεχόμενη υποβάθμιση από την κατηγορία της αναδυόμενης αγοράς σε εκείνη της συνοριακής αγοράς. Στα τέλη Αυγούστου, οι τουρκικές αρχές προχώρησαν επίσης σε αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου στις κεφαλαιαγορές.
Ο Emre Tezmen, πρόεδρος της Tera Holding, μίας από τις εταιρείες που βρίσκονται στο επίκεντρο της υπόθεσης, υποστήριξε ότι η αναταραχή αποτελεί αποτέλεσμα μιας «σχεδιασμένης, σκόπιμης και οργανωμένης κερδοσκοπικής επίθεσης» από «κακόβουλες δυνάμεις».
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έκανε λόγο για τον «εγχώριο και εθνικό» χαρακτήρα της Tera και εξέφρασε την υποστήριξή του στον Πρόεδρο Recep Tayyip Erdoğan. Ωστόσο, σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Tezmen βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, στο πλαίσιο της έρευνας που έχουν ξεκινήσει οι εισαγγελικές αρχές της Κωνσταντινούπολης.

www.bankingnews.gr